KONGRE BİLDİRİSİ · SÖZLÜ SUNUM
Türk Konut Kültüründe Aydınlatma Tasarımının Geçmişten Günümüze Değişimi
Ünlü Küçükcankurtaran, G. (2025). Türk konut kültüründe aydınlatma tasarımının geçmişten günümüze değişimi. 16. Uluslararası Mühendislik, Mimarlık ve Tasarım Kongresi bildiri kitabı içinde (ss. 530–536). Güven Plus Grup A.Ş. Yayınları.
Özet
Mimarlık ve aydınlatma tasarımı ilişkisi, mekânsal atmosferi oluşturan ve kültürel kimliği yansıtan birbirinden ayrılamaz iki unsurdur. İnsanın barınma ihtiyacından doğan konut, bireyin kimliğini ve ait olduğu kültürü yansıtan, aynı zamanda insan ile dönüşen ve değişen bir mekandır. İnsanlar yaşadığı mekanlara karşı aidiyet hissederler ve bu doğrultuda özelleştirirler. Mimari plan şemaları birebir aynı olan konutlarda dahi, iç mekan kurgusu ve atmosferik nitelikler birbirinden farklılaşmaktadır. Bu da insanın yaşadığı mekanı kendi kimliğini, gelenek ve göreneklerini mekana aktarma şeklidir. Konut içi mekanın algılanmasını sağlayan ve ayrılamaz bir ögesi olan aydınlatma ise, barınma ihtiyacı kadar temel ve köklü bir olgudur. Geçmişten günümüze aydınlatmanın mekanda üstlendiği rol, dönemin teknolojik, kültürel, ideolojik dinamikleriyle birlikte sürekli dönüşüm geçirmiştir ve geçirmeye devam etmektedir. Konut ve aydınlatma, mekanın işlevselliğinin ya da atmosferinin belirlenmesinin ötesinde, sosyo kültürel tercihlerin ve mekan kimlik ilişkilerinin gözlemlenebileceği bir ilişki içerisindedir. Bu çalışma, Türk konut kültüründe aydınlatma tasarımının, özellikle Cumhuriyet sonrası dönemden günümüze uzanan süreçte ki kültürel değişimini, toplumsal ve ideolojik değişimler çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu sayede, aydınlatma tasarımının işlevsel bir gereklilik olmanın yanında, toplumsal dönüşümün ve kültürel kimliğin değişiminde rol alan bir olgu olduğu ortaya konulacaktır. Çalışmanın kapsamı, 20. yüzyıl sivil mimari belleğinde yer etmiş belirgin konut tipleri ile günümüzün konut uygulamalarından seçilen örnekler ile sınırlandırılmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden karşılaştırmalı örnek olay incelemesi kullanılacaktır. Bu yöntemle, belirlenen farklı dönemlere ait konutlardaki aydınlatma tercihleri (kullanılan armatürler, ışığın mekansal kurgudaki rolü, doğal ışıkla ilişki vb.) incelenecek bu tercihlerin arkasındaki modernleşme, tüketim kültürü, mahremiyet anlayışı gibi sosyo-kültürel ve ideolojik dinamikler tartışılacaktır. Çalışmanın sonucunda, Türk konutundaki aydınlatma tercihlerinin, sadece teknolojik gelişmeler veya estetik kaygılarla değil, temel olarak ülkenin geçirdiği toplumsal, kültürel ve ideolojik evrimle doğrudan ilişkili olduğunu ve bu değişimin bir yansıtıcısı olduğunu göstermiştir.
- Aydınlatma Tasarımı
- Konut Kültürü
- Mekan Kimliği
- Konut ve Aydınlatma İlişkisi
- Tür
- Kongre bildirisi · sözlü sunum
- Yayın
- 16. Uluslararası Mühendislik, Mimarlık ve Tasarım Kongresi
- Tarih
- 20–22 Aralık 2025, İstanbul
- Sayfa
- ss. 530–536
- E-ISBN
- 978-625-7367-96-7
- Yayıncı
- Güven Plus Grup A.Ş. Yayınları
Bildirinin tam metni, kongrenin bildiri kitabında (ss. 530–536) yayımlanmıştır. Bildiri kitabına kongrenin sitesinden ulaşabilirsiniz.
Katılım belgesi

Gökçe Ünlü Küçükcankurtaran, bu çalışmayı 20–22 Aralık 2025 tarihlerinde düzenlenen kongrede sözlü bildiri olarak sundu.